In de late Middeleeuwen, maar vooral ook in de 16e en 17e eeuw verschijnen er versterkte boerderijen en hofstedes in Schalkwijk. Het gaat vaak om een hofstede met gracht en soms een toegangspoort zoals we kennen van bij de Steenen Poort.

We zien ze in Houten, Schalkwijk en Tull en ’t Waal. Op de hofstede stond een hoofdgebouw en verschillende bijgebouwen. Er woonden meerdere mensen, die allen betrokken waren met de bedrijfsvoering van de boerderij.

Status en bescherming

De versterkte boerderijen gaven een veilig gevoel tegen rondtrekkende vagebonden en rovers. Een dergelijke boerderij bood geen bescherming tegen ridders en kleine legers. Ook leverde een dergelijk hofstede status op, omdat alleen de rijkere boeren of edelen zich een versterkte boerderij konden permitteren.

De hofstedes moeten niet worden verward met een ridderhofstad. Dit laatste was een kasteel dat aan bepaalde eisten voldeed, waarbij de eigenaar van adel was. Bij een versterkte boerderij was dit niet het geval, hoe invloedrijk de boer ook was.

Hieronder een overzicht van de versterkte boerderijen in Schalkwijk. Soms is onduidelijk wanneer het een kasteel, een buitenplaats of een versterkte boerderij is. Sommige boerderijen zijn nu nog te zien.

Boerderij	Ontginning	Gracht	Poortgebouw
De Beest	Blokhoven	ja	onbekend
Biesterhofstede	Bieshaar	ja	ja
Blokhoven	Blokhoven	ja	ja
De Kroon (Croon)	Waalseveld	ja	nee
De Gouden Harp	Bieshaar	ja	onbekend
Welgelegen	Tetwijk	ja	onbekend

Andere boerderijen

Boerderij	Ontginning	Opmerkingen
Bouwlust	Goyerveld	Samen met buitenhuis Jachtlust
Helenahoeve	Tetwijk

Op de kaart

Op onderstaande kaart staan de bestaande boerderijen, de versterkte boerderijen en de verdwenen boerderijen. Klik op het icoon en je leest meer informatie over het gebouw. De kaart wordt regelmatig aangevuld.

Deze pagina is gewijzigd op 17 juli 2025