Nieuwe tijd (1500 / 1800)

Schalkwijk in 1760

De middeleeuwen eindigt voor Schalkwijk met een grote overstroming van de Lek in het jaar 1496. De periode die daarna aanbreekt zorgt ook niet voor veel goeds. In 1523 breekt de Lekdijk opnieuw door. Dit keer ten zuiden van De Heul (ter hoogte van de huidige boerderij Bothol). Schalkwijk komt onder water te staan. Een gezin met vijf kinderen komt om het leven en vee verdrinkt. Het Lekwater bereikt Leiden. Op het land ligt plaatselijk de modder tot kniehoogte. De Schalkwijkse wetering slibt dicht en moet worden uitgegraven.

De ellende is nog niet compleet als in de jaren erna Schalkwijk meerdere keren wordt geplunderd. Zowel Utrecht als Gelre plunderen er op los.

Reformatie

De beeldenstorm passeert Schalkwijk, maar ook Schalkwijk ontkomt niet aan de reformatie. In eerste instantie reageren de bewoners nauwelijks, maar uiteindelijk (na 30 jaar) moeten de katholieken onderduiken in schuilkerken. Schalkwijk blijft overwegend katholiek. In 1624 breekt de dijk bij ’t Waal door en opnieuw is het leed niet te overzien.

Bestuur

Het bestuur is georganiseerd in gerechten. Ook wordt het burenrecht overgenomen door het schepenrecht. De gerechten komen na de reformatie steeds vaker in handen van rijke stedelingen uit Utrecht, zogenaamde ambachtsheren. Naarmate de Nieuwe Tijd vordert wordt een ambachtsheerlijkheid bezitten steeds meer een statussymbool. De schout van een gerecht is dan een machtig man geworden.

Op het platteland verschijnen boerderijen die tegenwoordig nog bestaan. Een ander verschijnsel is de komst van meer windmolens. Ook zijn er steeds vaker herbergen in de dorpskernen, langs doorgaande wegen of bij de veerverbindingen.

Geweld

In 1672 zijn er Franse soldaten gelegerd in de regio en in 1673 plunderen ze alles. Net als elders beleeft ook Houten in de 17e en 18e eeuw de kleine ijstijd. In de winter van 1794 en 1795 wordt de regio overspoeld door soldaten. Ze zijn ingekwartierd en plunderen van alles.

Deze pagina is gewijzigd op 3 januari 2021