De middeleeuwen eindigt voor Schalkwijk met een grote overstroming van de Lek in het jaar 1496. De periode die daarna aanbreekt zorgt ook niet voor veel goeds.

In 1523 breekt de Lekdijk opnieuw door. Dit keer ten zuiden van De Heul (ter hoogte van de huidige boerderij Bothol). Schalkwijk komt onder water te staan. Een gezin met vijf kinderen komt om het leven en vee verdrinkt. Het Lekwater bereikt Leiden. Op het land ligt plaatselijk de modder tot kniehoogte. De Schalkwijkse wetering slibt dicht en moet worden uitgegraven.

De ellende is nog niet compleet als in de jaren erna Schalkwijk meerdere keren wordt geplunderd. Zowel Utrecht als Gelre plunderen er op los.

Reformatie

De beeldenstorm passeert Schalkwijk zonder gevolgen, maar ook Schalkwijk ontkomt niet aan de reformatie. In eerste instantie reageren de bewoners nauwelijks op de nieuwe situatie, maar uiteindelijk (na 30 jaar) moeten de katholieken onderduiken in schuilkerken. Schalkwijk blijft overwegend katholiek. In 1624 breekt de dijk bij ’t Waal door en opnieuw is het leed niet te overzien.

Bestuur

Het bestuur is in die tijd georganiseerd in gerechten. Ook wordt het burenrecht vervangen door het schepenrecht. De gerechten komen na de reformatie steeds vaker in handen van rijke stedelingen uit Utrecht, zogenaamde ambachtsheren. Naarmate de Nieuwe Tijd vordert wordt het bezit van een ambachtsheerlijkheid steeds meer een statussymbool.

De schout van een gerecht is dan een machtig man geworden, maar hij houdt zich vooral bezig met uitvoerende taken. De landeigenaren bepalen het beleid en vergaderen enkele keren per jaar over de lopende zaken in Utrecht.

Op het platteland verschijnen boerderijen die tegenwoordig soms nog bestaan. Een ander verschijnsel is de komst van windmolens. Ook zijn er steeds vaker herbergen bij de kerk, langs doorgaande wegen of bij de veerverbindingen.

Geweld

In 1672 zijn er Franse soldaten gelegerd in de regio en in 1673 plunderen ze de omgeving. Net als elders beleeft ook Schalkwijk in de 17e en 18e eeuw de kleine ijstijd. In de winter van 1794 en 1795 wordt de regio overspoeld door soldaten. Ze zijn ingekwartierd en plunderen van alles.

Deze pagina is gewijzigd op 17 juli 2025